حبوبات، منابعی غنی از فیبر و پروتئین هستند که جزو مایحتاج اصلی هر خانهای به حساب میآیند. از این رو، بسیاری از خانوادهها، حبوبات را بهصورت عمده تهیه میکنند تا علاوهبر خرید یکجا برای مدت طولانی، بتوانند خریدی اقتصادی هم داشته باشند. اما هرچقدر میزان حبوبات تهیهشده بیشتر باشد، مسأله روش نگهداری اصولی آن، اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ وگرنه ممکن است یک روز که به سراغ نخود و لوبیا میروید، با حشرات موذی بسیاری روبهرو شوید که لابهلای حبوبات پرسه میزنند. چه منظرهی ناخوشایندی! البته این فقط یکی از چندین مشکل ناشی از نگهداری نادرست حبوبات است. کپکزدن و دیرپز شدن هم از دیگر نتایج دخیره حبوبات به شیوههای اشتباه است. اما نگران نباشید! با خواندن این مطلب، دیگر در نحوه ذخیره و نگهداری از حبوباتتان مشکلی نخواهید داشت. پس این مطلب را تا انتها بخوانید.
دشمنان خاموش حبوبات را بشناسید
ممکن است دهها کیلو نخود، لوبیا، لپه و عدس را با قیمت عالی تهیه کرده و انبار کرده باشید، به خیال اینکه دستکم تا یکی دو سال آینده، از خرید حبوبات بینیاز میشوید. اما وحشتی بزرگتر از این نیست که متوجه شوید ذخایر حبوباتتان به حشرات ریز آلوده شده یا جوندگانی مثل موش به سراغ انبارتان آمده باشند. کپک هم خطری است که همیشه در کمین مواد غذایی است. اما اگر دشمنان سرسخت مواد غذایی را بشناسید، بهراحتی میتوانید مچشان را بگیرید و خطر را از مواد غذاییتان دور کنید. اجازه دهید شما را با ۸ دشمن اصلی مواد غذایی آشنا کنیم:
- هوا (اکسیژن)
- آلودگی شیمیایی
- حشرات
- نور
- رطوبت
- جوندگان
- دما
- زمان
هوا: دشمن نامرئی ماندگاری
هوا حاوی حدود ۲۱ درصد اکسیژن است که بسیاری از ترکیبات موجود در مواد غذایی را اکسید میکند. اکسیژن همچنین امکان رشد حشرات و باکتریها را فراهم میآورد. حذف یا جابهجایی اکسیژن از بستهبندی مواد غذایی، به افزایش ماندگاری مواد غذایی کمرطوبت، مانند غلات، حبوبات خشک و مواد غذایی آبگیریشده کمک کرده و از رشد حشرات و باکتریها جلوگیری میکند. پس در قدم اول مطمئن شوید حبوبات را در بستهبندیهای دربسته نگه میدارید.
آلودگی شیمیایی: ریسکی که ارزشش را ندارد
برای نگهداری مواد غذایی، تنها از ظروف مناسب برای مواد غذایی استفاده کنید. هرگز مواد غذایی را در ظروفی که قبلا برای اقلام غیرخوراکی (مثل رنگ، چسب و بنزین) استفاده شدهاند ذخیره نکنید. ارزش چنین ریسکی را ندارد. همچنین ذخایر مواد غذایی را در کنار ذخایر ترکیبات شیمیایی فرّار (مانند بنزین، کلر و رنگ) نگهداری نکنید، زیرا ممکن است این مواد به غذا منتقل شده و بر کیفیت، بو، طعم و سلامت آن تأثیر بگذارند.
حشرات و آفات: مبارزه با تهدیدهای کوچک
همیشه برای ذخیره مواد غذایی به سراغ محصولات تازه و باکیفیت بروید. غلات و حبوبات عمده را در بستهبندی اصلیشان ذخیره نکنید. کمی وقت بگذارید تا آنها را بهطور مناسب برای نگهداری طولانیمدت بستهبندی کنید. بعدها از این کار خوشحال خواهید بود.
سوسک، شاپرکها و سایر آفات به غذا حمله کرده، آن را تخریب، آلوده و مصرف میکنند. به احتمال زیاد، حتی بهترین مواد غذایی در بستهبندیهای نو نیز ممکن است با تخمهای ریز حشرات یا چند عدد از این موجودات کوچک که در کیسهها پنهان شدهاند، همراه باشند. تعویض بستهبندی حبوبات، از پیدایش و رشد این موجودات موذی پیشگیری میکند. ضمنا نگهداری مواد غذایی در محیط فاقد اکسیژن، حشرات را در هر مرحله از زندگیشان که باشند، از بین میبرد.
برای از بین بردن قطعی این آفات پنهان و جلوگیری از تکثیر آنها در انبار، کافی است حبوبات تازه خریداری شده را در یک کیسه نفوذناپذیر قرار داده و به مدت حداقل ۳ تا ۴ روز در فریزر نگهداری کنید تا تخم حشرات پنهان، نابود شوند. پس از آن، حبوبات آماده ذخیرهسازی بلندمدت به روش دلخواه شما خواهند بود.
جوندگان: آخرین خط دفاعی
موشها میتوانند بستههای فویلی، حتی سطلهای پلاستیکی و فلزی را هم بجوند. این موجودات کوچک، فضولات خود را در غلات ذخیرهشده باقی میگذارند. اگر در انبارتان با این قبیل جوندگان مشکل دارید، فورا سراغ تلهها و طعمههای سمی بروید و این مشکل را برای همیشه حل کنید.
نور: قاتل خاموش ارزش غذایی
بهترین حالت نگهداری مواد غذایی در محیطی تاریک یا در ظروفی است که جلوی نفوذ نور را میگیرند. نور خورشید باعث تغییرات فیزیکی و شیمیایی در غذا میشود و فرسودگی غذا و بستهبندی را تسریع میکند. پس بهتر است یک کابینت تاریک یا انباری کاملاً تاریک و بدون نور را برای ذخیره مواد غذایی انتخاب کنید.
رطوبت: بستر اصلی رشد کپک و کاهش ماندگاری
مواد غذایی با رطوبت کم، بیشترین ماندگاری را دارند. مواد مناسب برای نگهداری طولانیمدت باید حداکثر ۱۰ درصد رطوبت داشته باشند. سطح رطوبت بیش از ۱۲ درصد، بستری مناسب برای رشد کپک و تخریب شیمیایی مواد غذایی فراهم میکند.
سطوح بالای رطوبت امکان رشد باکتریها را فراهم میکند. نگهداری محصولات مرطوب در بستهبندی با اکسیژن کاهشیافته، ممکن است باعث مسمومیت بوتولیسم شود.
پس مطمئن شوید که ذخیره مواد غذایی را در یک مکان خشک با رطوبت کم، مانند خانهای دارای تهویه مطبوع، نگهداری میکنید. بستهبندی حبوبات را از کف زمین، بهخصوص کف بتنی، دور نگه دارید. بتن میتواند رطوبت را به ظروف منتقل کند و این رطوبت هم میتواند برخی بستهبندیهای غذایی کاغذی یا فلزی را از بین ببرد.
اگر مواد غذایی را در یک منطقه مرطوب ذخیره میکنید، عاقلانه است که تهویه اضافی فراهم کنید یا به فکر سرمایهگذاری روی دستگاه رطوبتگیر باشید.
دما: افزایش عمر مفید حبوبات با کاهش دما
دمای نگهداری و نوسانات دما تأثیر قابل توجهی بر ماندگاری مواد غذایی ذخیرهشده دارد. پارکینگ، حیاط و تراس، برای نگهداری مواد غذایی ایدهآل نیستند، چرا که بهطور منظم دچار تغییرات دمایی شدید میشوند. سعی کنید حبوبات را در یک مکان خنک و با حداقل تغییرات دمایی نگهداری کنید. وزارت کشاورزی آمریکا میگوید که هر ۱۰ درجه فارنهایت (حدود ۵.۶ درجه سانتیگراد) کاهش دما، عمر نگهداری دانهها را دو برابر میکند. این موضوع در مورد نگهداری مواد غذایی نیز صدق میکند. با نگهداری در دماهای پایینتر، میتوان عمر مفید یک محصول را دو، سه یا حتی چهار برابر کرد. دمای بهینه نگهداری برای مواد غذایی با ماندگاری بالا بین ۴ تا ۱۶ درجه سانتیگراد است.
زمان: چطور میتوان از تخریب طبیعی حبوبات در امان ماند؟
زمان به خودی خود تقریبا بر هر چیزی اثر میگذارد. اگرچه با بعضی از روشهای بهینه، میتوان مواد غذایی مانند حبوبات را حتی تا ۳۰ سال هم سالم نگه داشت، اما توصیه میکنیم ذخیره مواد غذایی را برای مدت طولانی و ترجیحا بیش از یک سال در نظر نگیرید و همواره سعی کنید حتی حبوبات حشک را به مقدار کمتر تهیه و مصرف کنید. با گذشت زمان، رنگ، طعم، عطر، بافت و ظاهر غذا تخریب شده و ارزش غذایی آن کاهش مییابد. برخی مواد غذایی ممکن است پس از مدتی، کاملا برای مصرف ناامن شوند. پس بهتر است همیشه حبوبات را به اندازه مصارف ماهانه تهیه کنید و انبارکردن مواد غذایی بهصورت سالانه را از زندگیتان خط بزنید. با وجود سوپرمارکت آنلاین اسنپ، نیازی به انبار کردن افراطی نیست و میتوانید هر زمان که اراده کنید، حبوبات مورد نیازتان را با اندازه لازم و با قیمت مناسب تهیه کنید. اگر گاهی هم وقت پختن حبوبات خام را ندارید، خرید غذای آماده پخت از سوپرمارکت اسنپ هم گزینهای سریع و راحت است.
ظروف مناسب برای نگهداری حبوبات در آشپزخانه
هر ظرفی که برای نگهداری حبوبات خشک استفاده میکنید، باید نفوذناپذیر باشد. شیشههای میسون و بانکههای حبوبات بهطور ویژه برای نگهداری حبوباتی مثل نخود، لوبیا، عدس، لپه و ماش طراحی شدهاند. این ظروف کاملا جلوی نفوذ اکسیژن، رطوبت و حشرات را میگیرند. هرچند به دلیل شفافیت بدنه، تأثیری روی نفوذ نور ندارند، اما کمتر کسی است که بانکه حبوبات را روی کابینت و جلوی پنجره بگذارد. جای ظرف حبوبات داخل کابینت است، مگر نه؟ همین اصول کلی برای نگهداری خشکبار و آجیل هم صدق میکند، چون این خوراکیها هم در برابر رطوبت و حشرات آسیبپذیرند.
کیسههای آلمینیومی یا کیسه فویل که کیسه مایلار هم نام دارند، از دیگر بستهبندیهای کاملا مناسب برای ذخیره حبوبات هستند. این کیسهها علاوه بر جلوگیری از اکسیداسیون حبوبات، جلوی نفوذ نور را هم میگیرند و عمر مفید حبوبات را بیشتر میکنند.
اگر حبوبات را در قوطیها و بستههای رنگی و غیرشفاف نگه میدارید، بهتر است روی قوطیها برچسب بزنید تا موقع نیاز، حبوبات مورد نظرتان را راحتتر پیدا کنید. تاریخ خرید را هم روی بسته بنویسید، تا همیشه اول به سراغ حبوبات قدیمیتر بروید.
جمعبندی
در این مطلب نکات مهم برای نگهداری حبوبات را با هم مرور کردیم. چه بخواهید حبوبات را بهصورت ماهانه مصرف کنید چه برای خرید حبوبات به صورت مصرف سالیانه برنامهریزی کرده باشید، این نکات لازمتان میشود. البته توجه داشته باشید که حبوبات هر چه قدیمیتر باشند، به زمان پخت طولانیتری نیاز دارند. از طرفی ارزش غذایی و کیفیت حبوبات قدیمی (مثلا خرید یک سال پیش) کمتر از حبوباتی است که ماه گذشته تهیه کردهاید. پس بهتر است حتی اگر قصد انبارکردن حبوبات را دارید، ابتدا ذخیره قدیمیتر را مصرف کرده و خریدهای جدید را جایگزین ذخایر قدیمی کنید. برای تهیه حبوباتی که در بستهبندی مطمئن و ایمن از نفوذ حشرات و رطوبت عرضه میشوند، روی سوپرمارکت آنلاین اسنپ حساب کنید.
