نمک نخستین چاشنی بود که اجداد ما به غذاهای خود اضافه کردند. پای این ماده مهم از تبخیر آب دریاها یا استخراج از معادن به سفره انسانها باز شد. منشأ ذخیره آن هم به دل اقیانوسهایی برمیگردد که دیگر وجود ندارند. پس بهطور کلی، هرچقدر هم که نمکها را در گروههای مختلف دستهبندی کنیم، باز هم همگی زیرمجموعهای از نمک اقیانوسی یا اصطلاحاً «نمک دریا» هستند. نمک بهدلیل طعم و خاصیت نگهداری از دیرباز مهم بوده و هست. این روزها هم در قالب عناوین مختلف مانند نمک تصفیهشده، نمک هیمالیا و دریایی در دسترس است. اما میخواهیم بهطور دقیقتر، در این مقاله درباره تفاوتهای هر نوع برایتان بگوییم. با ما همراه باشید.
فهرست مطالب
نمک تصفیهشده
نمک تصفیهشده همان نمک خوراکی ریزی است که در نمکدانها و سر سفرههایمان میبینیم. این نوع نمک از معادن سنگ نمک یا آب دریا بهدست میآید. بعد از استخراج هم ناخالصیهای آن در یک فرایند صنعتی، جدا میشوند. منظور از ناخالصی هم موارد زیر است:
- شن؛
- گلولای؛
- فلزات سنگین؛
- مواد معدنی اضافی.
ویژگیهای نمک تصفیهشده
این نوع نمک دانههای ریز و سفیدی دارد و معرف حضورتان هست. اگر بخواهیم ویژگیهای دیگر آن را دقیقتر بگوییم، باید به موارد زیر اشاره کنیم:
- از ۹۷ تا ۹۹درصد کلرید سدیم تشکیل شده است.
- برای پیشگیری از بیماری گواتر به آن معمولاً یُد اضافه میشود.
- اندکی از موادی مانند سیلیکات و فروسیانید دارد تا در اثر رطوبت، دانههایش بههم نچسبند.
مزایای نمک تصفیهشده
این نوع نمک برای آشپزی و استفاده روزانه بسیار مناسب است. از مزایای آن باید به موارد زیر اشاره کنیم:
- کاملاً بهداشتی است و آلودگی ندارد.
- اضافهکردن یُد به آن برای سلامت مفید است.
- اندازه و طعم یکنواختی دارد و برای آشپزی مناسب است.
معایب نمک تصفیهشده
در مقایسه انواع نمک، خوب است که بهسراغ عیبهای هریک از انواع آن هم برویم. نمک تصفیهشده ماده مفید و پرکاربردی است، اما ایراداتی هم دارد. برای مثال:
- فقط حاوی سدیم است و مواد معدنی طبیعی دیگر نمک خام را ندارد.
- مصرف زیاد آن باعث افزایش فشار خون میشود.
نمک هیمالیا
سنگ نمکی که از معادن منطقه پنجاب پاکستان استخراج میشود، نمک هیمالیا را به ما تحویل میدهد. این نوع نمک بهطور کامل تصفیه نمیشود و برای همین است که رنگ و مواد معدنی آن حفظ میشوند.
ویژگیهای نمک هیمالیا
اگر بخواهیم به نتیجهگیری نهایی برای خرید نمک شویم و ببینیم که کدام را انتخاب کنیم، باید حتماً با ویژگیهای نمک هیمالیا هم آشنا شویم. امکان خرید انواع نمک از سوپرمارکت اسنپ هم که وجود دارد. ویژگیهای نمک هیمالیا شامل موارد زیر است:
- مقدار اندکی پتاسیم، منیزیم، فسفر و سیلسیم دارد.
- حاوی ۹۵ تا ۹۸درصد کلرید سدیم است.
- رنگ آن نارنجی یا صورتی ملایم است.
مزایای نمک هیمالیا
در ترکیات نمک هیمالیا اندکی آهن موجود است و اگر بخواهیم به نقاط قوت آن اشاره کنیم، شاید باید موارد زیر را نام ببریم:
- ظاهر زیبا و جذابی دارد.
- طعم آن نسبت به نمک تصفیهشده ملایمتر است.
معایب نمک هیمالیا
دقت کنید که نمونههای تقلبی و غیراصل زیادی از نمک هیمالیا وجود دارند و به مصرفکنندگان فروخته میشوند. از معایب دیگر این نوع نمک، حتماً به موارد زیر هم دقت کنید:
- معمولاً یُددار نیست.
- مواد معدنی آن اندک و از نظر غذایی بیارزش هستند.
- قیمت آن از انواع دیگر نمک، بسیار بیشتر است و نمیارزد.
نمک دریا
نوع دیگر نمک هم نمک دریایی است که از تبخیر آب دریاها ایجاد میشود. این نوع نمک معمولاً کمتر از سایر انواع تصفیه میشود. این روزها درباره فواید و کاربردهای نمک دریایی زیاد صحبت میشود. با مرور ویژگیها، معایب و مزایای آن، بهتر درباره مصرف تصمیم میگیرید.
ویژگیهای نمک دریا
نمکی که از دریا بهدست میآید، مانند نمک تصفیهشده دانههایی ریز و یکدست ندارد. رنگ آن هم سفید نیست. بهطور کلی، ویژگیهای آن شامل موارد زیر میشود:
- بیشتر حاوی کلرید سدیم است.
- رنگ آن سفید یا خاکستری روشن است.
- دانههای آن درشت هستند و طعم متفاوتی از نمک عادی دارد.
- مقدار اندکی از مواد معدنی مانند پتاسیم، منیزیم و کلسیم دارد.
مزایای نمک دریا
در طب سنتی از مزایای نمک دریا زیاد گفته میشود، مثلاً اینکه به بهبود هضم غذا یا تنظیم فشار خون کمک میکند. اما مزایای کلیتر این نوع نمک در چیست:
- طعم و بافت خاص دارد و مناسب تزئین غذا است.
- اندکی مواد معدنی مفید در ترکیب خود دارد.
معایب نمک دریا
احتمال دارد که ناخالصیهایی مانند فلزات سنگین در ترکیب آن وجود داشته باشند؛ البته این بهشرطی است که بهخوبی تصفیه نشده باشد. از عیبهای آن باید به موارد زیر هم اشاره کنیم:
- قیمت بالایی دارد.
- اغلب بدون ید است.
- شاید حاوی ناخالصی باشد.
بهدلیل آلودگی دریاها و اقیانوسها، در نمک دریا ریزپلاستیکهایی وجود دارند که برای بدن بسیار خطرناک هستند. در ترکیب ریزپلاستیکها مقادیری پلاستیک و سرب دیده میشود. مصرف این نوع نمک و ورود مواد نامناسب به بدن با بروز مشکلات التهابی فراوان از جمله بیماریهای ریوی، سرطان، دیابت نوع ۲، بیماریهای عصبی و خودایمنی همراه میشود.
مقایسه انواع نمک تصفیهشده، هیمالیا و دریایی
اگر بخواهیم نمکهای مختلف را با هم مقایسه کنیم، بهتر است که نگاهی به جدول زیر بیاندازیم و ببینیم که هریک نسبت به دیگری چه ویژگیهایی دارند. اگر برای سایر محصولات پرکاربرد آشپزخانه هم به دنبال چنین مقایسهای هستید، مقاله تفاوت انواع روغن میتواند به انتخاب بهتر شما کمک کند.
| ویژگی | نمک تصفیهشده | نمک دریا | نمک هیمالیا |
| یُد | معمولاً دارد | ندارد | ندارد |
| آلودگی احتمالی | بسیار کم | شاید | بسیار کم |
| مواد معدنی دیگر | ندارد | کمی | کمی بیشتر از بقیه |
| قیمت | ارزان | متوسط | بالا |
| ظاهر | سفید و ریزدانه | سفید یا خاکستری | صورتی/هلویی |
کدام نمک را انتخاب کنیم؟
بنا به هدفی که از استفاده از نمک دارید، امکان انتخاب از میان گزینههای مختلف وجود دارد. در واقع، هریک در زمینهای خاص کاربرد بیشتری پیدا میکنند. برای مثال:
- مصرف روزانه و حفظ سلامت تیروئید؛ نمک تصفیهشده.
- تزیین غذا و مصارف خاص؛ نمک دریا یا هیمالیا.
- کاملاً تمیز و بیآلودگی؛ هیمالیا.
یادتان باشد که بهطور کلی، مصرف زیاد هر نوع نمکی برای بدن و سلامتی ضرر دارد. هریک از این انواع، در صورت مصرف بیش از حد و زیاد باعث بالارفتن فشار خون میشوند.
شما میتوانید از ترکیبی از انواع نمکها استفاده کنید. البته بهتر است که ۸۰ تا ۹۰درصد نمک مصرفی روزانهتان را از نمکهای تصفیهشده یددار انتخاب کنید. ید برای سلامتی بدن ضروری است و فقط نمکهای تصفیهشده هستند که حاوی مقادیر ید لازم برای بدن هستند.
برای تزیین سالاد یا تهیه غذاهای خاص دیگر میتوانید از نمک دریا یا هیمالیا استفاده کنید. اینها دانههای بزرگتر و طعم اندکی متفاوتتر نسبت به نمک معمولی دارند. البته نباید جای نمک تصفیهشده را بگیرند.
نکات مهم در مصرف انواع نمک
فارغ از اینکه چه نوع نمکی را برای مصرف انتخاب میکنید، باید حواستان به رعایت چند نکته بسیار مهم باشد. در مصرف نمک:
- همیشه مجموع مصرف را (از نمکدان و در غذاهای مختلف)، کمتر از ۵ گرم در روز نگه دارید.
- در صورت مصرف نمکهای بدون ید، یعنی هیمالیا و دریا حتماً ید را از منابع غذایی دیگر مانند ماهی و لبنیات تأمین کنید.
- کمکردن مقدار مصرف نمک برای بیماران مبتلا به فشار خون بالا یا مشکلات قلبی بسیار ضروری است.
- نوع نمک مصرفی در کنترل بیماریهای مربوط به قلب و فشار خون مهم نیست، بلکه مقدار مصرف مهم است و باید کنترل شود.
- مصرف مقدار متعادلی از کلرید سدیم در رژیم غذایی روزانه برای جذب و انتقال مواد مغذی و حفظ فشار خون و تعادل مایعات بدن ضروری است. با نمک کافی و متعادل، انتقال پیامهای عصبی ممکن میشود و عضلات توانایی انقباض و انبساط پیدا میکنند.
حالا شما بگویید!
از انواع نمک برایتان گفتیم و شما را با نمک تصفیهشده، هیمالیا و دریایی آشنا کردیم. به ویژگیهای هریک دقت کنید و حواستان باشد که همچنان، بهترین گزینه برای استفاده روزانه، نمک یددار معمولی و تصفیهشدهای است که در فروشگاهها و سوپرمارکتها وجود دارد. امکان سفارش انواع نمک از اسنپ سوپرمارکت هم وجود دارد. با رعایت مصرف مناسب نمک به سلامت بدن خود کمک کنید. تجربه استفاده از انواع دیگر نمک بهجز نمک تصفیهشده را داشتهاید؟ چطور بوده است؟ آن را در چه غذا یا خوراکی بهکار بردهاید؟
